Brajeva azbuka – šta je, slova, kako naučiti

Definicija Brajeve azbuke i osnove pisma za slepe 

Ukoliko ste se nekada zapitali šta je Brajeva azbuka, odgovor je da je to specijalno pismo koje je namenjeno slepim ili slabovidim osobama i koje se sastoji od “ćelije” sa šest tačaka, a izumeo ga je još 1825. godine francuski učitelj Luj Braj, po kome je i dobila svoje ime.

Zanimljivo je napomenuti da je Brajeva azbuka proistekla iz “tajnih noćnih pisama”, koje su pak službe tajne policije koristile u ratu kako bi slale šifrovane poruke saveznicima.

U Brajevom pismu, svakom slovu odgovara jedna određena kombinacija reljefnih tačaka, a kako je rečeno, osnova je “ćelija” pisma koja ima šest tačaka.

Kako se dobijalo Brajevo pismo nekada a kako se dobija danas? 

Kako je i Luj Braj bio slep od svoje treće godine, on je svoja znanja mogao da stiče samo usmenim putem, te se posvetio pravljenju jednostavnog pisma kojim bi se služile osobe koje ne vide ili vide slabo, a koje se sastoji u “pipanju” i brojanju određenih reljefnih tašaka i njihovih oblika, kojima se tumače određena slova, a upravo je tako i nastao Brajev alfabet.

U početku je pismo za slepe omogućavalo samo čitanje, a ne i pisanje, jer su se pak sa komadom ispupčene bakarne žice na papiru utiskivali tačkasti simboli.

Upravo je Luj Braj i stvorio sistem pisanja u azbuci za slepe, i to tako što je nekadašnjih 12 tačaka (koje su koristili obaveštajci u noćnom pismu), sažeo na šest tačaka i uveo određene prepravke, kako bi se omogućilo olakšano čitanje i pisanje.

U osnovi se dakle, Brajeva azbuka sastoji od šest tačaka koje su poređane u dva reda od po tri tačke.

Kombinovanjem ukupno 63 ispupčene tačke u raznim varijacijama, dobijaju se slovni simboli.

Kada su u pitanju znaci interpunkcije (tačka; zarez; dve tačke; upitnik; znak uzvika), uvek su označeni kao dve tačke u dve kolone.

Osobe koje su slepe ili slabovide, Brajevu azbuku “koriste” pomoću jabučice na kažiprstu, i to tako što čitaju pokretima sa leva na desno, a pišu pokretima sa desna na levo.

Luj Braj je svoju knjigu na Brajevoj azbuci objavio nedugo nakon što je usavršio pismo, 1829. godine, a pod imenom “Metod za pisanje reči, muzike i višeglasja uz pomoć tačaka”, da bi već 1837. godine u svoju azbuku uveo i matematičke i muzičke simbole (manje je poznato da je Braj bio veoma vrstan muzičar, te je svirao i orgulje i violončelo).

Iako je Brajeva azbuka predstavljala izvanredan izum i pomoć osobama sa invaliditetom u smislu slepila, ona nije odmah prihvaćena od stručne javnosti, te su je slepi učenici samostalno pisali i/ili čitali te tako i savladavali, a ona je pak zvanično priznata 1854. godine (nakon smrti svog tvorca, koji je umro od tuberkuloze u  Parizu, 1852. godine).

Brajevo pismo – tumačenje slova po Brajevoj azbuci 

U nastavku teksta će biti izneto Brajevo pismo, te simboli koji odgovaraju svakom slovu ili broju, ali treba napomenuti da se u realnosti radi o reljefnom pismu, te ad ga slepe osobe prepoznaju i uče pipanjem prstima.

Slovo A je po Brajevoj azbuci predstavljeni kao x .

                                                                              . .

                                                                              . . 

Slovo B je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                x .

                                                                                . . 

Slovo C je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 . .

                                                                                 . . 

Slovo D je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 . x

                                                                                 . . 

Slovo E je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                . x

                                                                                . . 

Slovo F je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                x .

                                                                                . . 

Slovo G je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 x .

                                                                                 . . 

Slovo H je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao . x

                                                                                x x

                                                                                 . . 

Slovo I je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao . x

                                                                               x .

                                                                               . . 

Slovo J je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao . x

                                                                                x x

                                                                                 . . 

Slovo K je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                . .

                                                                                x . 

Slovo L je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                x .

                                                                                x . 

Slovo M je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                  . .

                                                                                  x . 

Slovo N je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 . x

                                                                                 x . 

Slovo O je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                . x

                                                                                x .

 

Slovo P je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                x .

                                                                                x . 

Slovo Q je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 x x

                                                                                 x . 

Slovo R je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                x x

                                                                                x . 

Slovo S je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao . x

                                                                                x .

                                                                                x . 

Slovo T je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao . x

                                                                                x x

                                                                                x . 

Slovo U je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                . .

                                                                                x x

Slovo V je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                x .

                                                                                x x 

Slovo W je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao . x

                                                                                 x x

                                                                                  . x 

Slovo X je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 . .

                                                                                 x x 

Slovo Y je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x x

                                                                                 . x

                                                                                 x x 

Slovo Z je po Brajevoj azbuci predastavljeno kao x .

                                                                                . x

                                                                                x x 

Napomena: Bilo koje veliko slovo se po Brajevoj azbuci označava kao . .

                                                                                                                   . .

                                                                                                                   . x 

Broj jedan se po Brajevoj azbuci označava kao slovo A; te se redom brojevo označavaju istim simbolima kao i slova od A do J, te se A poistovećuje sa brojem jedan, te dalje do slova J koje odgovara simbolu u Brajevoj azbuci za nulu.

Znaci interpunkcije se označavaju kao: 

? – se prema Brajevom pismu označava simbolom . .

x .

                                                                              x x 

“zapeta” se prema Brajevom pismu označava simbolom . .

                                                                                           x .

                                                                                           . . 

“tačka” se prema Brajevom pismu označava simbolom . .

                                                                                          . .

                                                                                          . .